Cây lọc không khí theo NASA: danh sách và hiệu quả thực tế
"Cây lọc không khí theo NASA" là cụm từ xuất hiện trên rất nhiều trang bán cây. Nhưng nghiên cứu đó thực sự đã làm gì, và cây xanh có làm sạch được không khí trong căn hộ của bạn không? Bài viết này tóm tắt nghiên cứu gốc, danh sách những cây tiêu biểu và những giới hạn mà các nghiên cứu sau này đã chỉ ra, để bạn chọn cây với kỳ vọng đúng.
Nghiên cứu Clean Air Study của NASA là gì?
Năm 1989, nhóm của TS. B.C. Wolverton thực hiện nghiên cứu Interior Landscape Plants for Indoor Air Pollution Abatement cho NASA và Hiệp hội Nhà thầu Cảnh quan Hoa Kỳ (ALCA). Mục tiêu là tìm cách làm sạch không khí trong các trạm không gian kín.
Các nhà nghiên cứu đặt từng chậu cây vào buồng kín nhỏ, bơm vào các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC) như benzen, formaldehyde và trichloroethylene, rồi đo nồng độ giảm theo thời gian. Kết quả cho thấy nhiều loại cây, cùng với vi sinh vật trong đất quanh rễ, có khả năng hấp thụ một phần các chất này.

Danh sách cây lọc không khí tiêu biểu
Dưới đây là những cây trong nghiên cứu gốc và trong các ấn phẩm mở rộng sau đó của TS. Wolverton, dễ tìm mua ở Việt Nam:
| Tên thường gọi | Tên khoa học | Điều kiện sáng |
|---|---|---|
| Lưỡi hổ | Dracaena trifasciata | Yếu – mạnh |
| Lan ý | Spathiphyllum | Yếu – vừa |
| Trầu bà vàng | Epipremnum aureum | Yếu – vừa |
| Vạn niên thanh, ngọc ngân | Aglaonema | Yếu |
| Thường xuân | Hedera helix | Vừa – mạnh |
| Phát tài, thiết mộc lan | Dracaena spp. | Yếu – vừa |
| Cau tiểu trâm | Chamaedorea | Vừa |
| Dương xỉ Boston | Nephrolepis exaltata | Vừa |
Tại Nhà Lá Xanh, bạn có thể tìm thấy cây lưỡi hổ, cây lan ý và dương xỉ Boston trong danh mục cây lọc không khí trong nhà.
Hiệu quả thực tế trong nhà: cần hiểu đúng
Buồng thí nghiệm của NASA rất nhỏ và kín hoàn toàn, khác xa một căn phòng có cửa ra vào, cửa sổ và hệ thống thông gió. Năm 2019, hai nhà nghiên cứu Bryan Cummings và Michael Waring (Đại học Drexel) đã tổng hợp kết quả của hàng chục nghiên cứu về cây và VOC. Họ ước tính rằng để đạt hiệu quả lọc tương đương với lượng khí trao đổi tự nhiên qua thông gió, một căn phòng cần từ 10 đến 1.000 cây trên mỗi mét vuông sàn.
Nói cách khác, vài chậu cây trong phòng khách sẽ không thay thế được việc mở cửa sổ, dùng quạt hút hay máy lọc không khí có màng HEPA và than hoạt tính.
Vậy có nên trồng cây trong nhà?
Có, nhưng vì những lý do thực tế hơn:
- Cảm giác dễ chịu: nhiều khảo sát cho thấy người làm việc trong không gian có cây xanh đánh giá môi trường thoải mái hơn.
- Tăng độ ẩm nhẹ: cây thoát hơi nước giúp giảm cảm giác khô trong phòng máy lạnh.
- Thói quen chăm sóc: tưới cây, lau lá là một hoạt động thư giãn ngắn giữa giờ làm.
- Thẩm mỹ: cây làm mềm các góc cứng của nội thất và che những khoảng trống.

Cách bố trí cây để không gian trong lành hơn
- Kết hợp cây xanh với thông gió: mở cửa sổ ít nhất 10–15 phút mỗi sáng.
- Ưu tiên cây khỏe, nhiều lá; cây yếu, ít lá gần như không đóng góp gì.
- Lau bụi trên lá 2 tuần một lần để lá quang hợp tốt.
- Không để đất quá ẩm lâu ngày, tránh nấm mốc phát triển trên mặt chậu.
Kết luận
Nghiên cứu NASA năm 1989 là một thí nghiệm có giá trị, nhưng không nên hiểu thành "một chậu lưỡi hổ lọc sạch phòng ngủ". Hãy chọn cây lọc không khí vì chúng đẹp, dễ chăm và giúp bạn thấy dễ chịu, đồng thời giữ thói quen thông gió cho căn nhà. Muốn tìm hiểu riêng về cây lưỡi hổ, đọc bài cây lưỡi hổ có tác dụng gì.
Nguồn tham khảo: Wolverton, B.C., Johnson, A., Bounds, K. (1989). Interior Landscape Plants for Indoor Air Pollution Abatement, NASA. Cummings, B.E., Waring, M.S. (2019). "Potted plants do not improve indoor air quality: a review and analysis of reported VOC removal efficiencies", Journal of Exposure Science & Environmental Epidemiology.





